Ostrzyca Proboszczowicka

Skały wulkaniczne Ostrzycy Proboszczowickiej (wg klasyfikacji TAS bazanity) tworzą wyraźnie zaznaczoną w morfologii pozytywną formę z bardzo charakterystycznym kształtem wulkanu ("Dolnośląska Fujiyama"). W rzeczywistości jest to nek - fragment wypreparowanego komina wulkanicznego, w którym zestaliła się lawa. Ostrzyca Proboszczowicka jest najwyższym wzniesieniem Pogórza Kaczawskiego - liczy 499 m n.p.m. W jego szczytowej części odsłaniają się lite, niezwietrzałe skały o kolumnowej oddzielności, poniżej zaś rozciąga się gołoborze złożone z bloków skalnych. Jak do tej pory nie określono dokładnie wieku tych skał; szacuje się, że wulkan był czynny w miocenie. Część szczytowa objęta jest ochroną jako rezerwat przyrody o powierzchni 3,81 ha, który obejmuje gołoborza bazaltowe oraz bytujące na nich rzadkie gatunki roślin. Wokół rozciąga się obszar chronionego krajobrazu "Ostrzyca Proboszczowicka" o rozmiarach 11,9 km2.


Rysunek 14. Ostrzyca Proboszczowicka



Bazanity Ostrzycy Proboszczowickiej mają ciemnoszarą barwę, porfirową strukturę i masywną teksturę. Makroskopowo widoczne są drobne (0,2-1,5 mm) fenokryształy oliwinu i klinopiroksenu (diopsyd) w afanitowym, bezładnym tle skalnym (złożonym z klinopiroksenu, oliwinu, plagioklazu, nefelinu oraz spinelu). Ostrzyca znana jest z występowania dużych, kilkucentymentrowych megakryształów klinopiroksenu (diopsydu) zawierających liczne wrostki apatytu. Wykrystalizowały one na dużych głębokościach z tej samej magmy, z której powstał bazanit, prawdopodobnie w przejściowej komorze magmowej lub w wyniku chwilowego zatrzymania przemieszczającej się ku górze magmy w jednym z kanałów zasilających wulkan. Megakryształy tworzyły przypuszczalnie bardzo gruboziarnisty, nie do końca zestalony kumulat (osad kryształów w magmie), który został porwany przez kolejny puls magmy.


Rysunek 15. Bazaltowe gołoborze na szczycie Ostrzycy Proboszczowickiej

  • width:640;;height:480
  • width:640;;height:480
  • width:640;;height:480
  • width:640;;height:480
  • width:640;;height:480
  • width:640;;height:480