Rodzaje rowów kontynentalnych

Jedną ze struktur tektonicznych związanych z wulkanizmem bazaltowym jest rów kontynentalny. Rów kontynentalny morfologicznie jest wydłużoną strukturą, ograniczoną bocznie przez istnienie systemu uskoków, które zapadają w kierunku osi rowu. Obniżoną część osiową otaczają wyniesione ramiona pochylone na zewnątrz struktury.


Rysunek 3. Aktywny typ rowu (wg Frisch et al., 2010)
Za powstawanie tych struktur odpowiedzialne jest przede wszystkim wynoszenie astenosfery w postaci szerokiego wybrzuszenia pod rowem, które powoduje rozciąganie (ekstensję) płaszcza litosferycznego i skorupy kontynentalnej w kierunku ramion rowu. Tego typu rowy nazywamy aktywnymi; występują one najczęściej nad hotspotami. Strumień ciepła nad wybrzuszeniem astenosferycznym jest podwyższony, toteż może nastąpić topienie dekompresyjne astenosfery lub płaszcza litosferycznego. Powstała magma ma skład bazaltowy, jednak asymilacja skał skorupy kontynentalnej oraz dyferencjacja w powstałej komorze magmowej może spowodować powstanie stopów obojętnych, a nawet kwaśnych.






















Rysunek 4. Pasywny typ rowu (wg Frisch et al., 2010)

Drugim typem rowów jest typ pasywny, którego przyczyną powstania jest ekstensja. Wybrzuszenie astenosfery w tym przypadku jest ograniczone do wąskiej strefy osiowej rowu, jednak silniejsze rozciąganie litosfery może spowodować podnoszenie się granicy astenosfery i przekształcenie się w typ aktywny.



















Rysunek 5. Symetryczny model rowu (wg Frish et al., 2010)

Rowy kontynentalne możemy również podzielić ze względu na symetrię rozszerzania

Pierwszym typem jest model symetryczny, który zakłada, że ekstensja po obu stronach rowu jest równomierna (do 15 km pod powierzchnią terenu występuje ekstensja krucha, a poniżej ekstensja podatna). Ten typ jest dzisiaj najczęściej obserwowany (przykładem jest rów Egeru).

















Rysunek 6. Asymetryczny model rowu (wg Frisch et al., 2010)

Drugim typem jest model asymetryczny, który zakłada istnienie głównego uskoku o niewielkim upadzie, zagłębiającego się aż do podstawy litosfery. W tym modelu obszary o cieńszej skorupie i cieńszym płaszczu litosferycznym nie nakładają się na siebie. W miejscach nad cieńszą skorupą występują obniżenia terenu, natomiast nad miejscami o cieńszym płaszczu litosferycznym- wyniesienia terenu.