Cykl Wilsona

Bazalty związane są z określonymi etapami cyklu Wilsona, który obrazuje ewolucję płyt litosfery począwszy od ryftowania kontynentalnego po powstanie orogenu kolizyjnego (Rys.2). Główne środowiska geotektoniczne, w których występują, to: ryfty oceaniczne, hotspoty, ryfty inicjalne oraz znacznie rzadziej łuki magmowe.

Kolejne etapy cyklu Wilsona (ilustracje wg earth.northwestern.edu):

- stadium embrionalne- rozwarcie ryftu wewnątrzkontynentalnego; obecnie widoczne w ryftach wschodniej Afryki



- stadium młodociane - ryft się poszerza i zaczyna się produkcja skorupy oceanicznej; obecny przykład: Morze Czerwone



- stadium dojrzałe - kształtują się trzy podstawowe elementy morfologiczno-tektoniczne: krawędzie pasywne, głębie oceaniczne i grzbiety śródoceaniczne; to stadium aktualnie obrazuje Atlantyk



- stadium schyłkowe - uformowanie się stref subdukcji, przekształcenie się krawędzi pasywnych w aktywne oraz tworzenie łuków wyspowych i wulkanicznych; przykładem może być Pacyfik i zachodnie wybrzeża Ameryki



- stadium pokolizyjne - całkowite zamknięcie się oceanu, powstanie szwu tektonicznego; obecnie za przykład mogą posłużyć Himalaje




Rysunek 2. Przykłady Cyklu Wilsona (wg en.wikipedia.org)